गद, त् क अभ्रध्वनौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (अदन्त- चुरां-परं-अकं-सेट् ।) अभ्रध्वनौ मेघकर्त्तृक- शब्दे । गदयति मेघः । इति दुर्गादासः ॥
गद, भाषे । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (भ्वां-परं-सकं- सेट् ।) गदति । सारङ्गं कतिचिच्च संजगदिरे इति गणकृतानित्यत्वात् । इति दुर्गादासः ॥
गदं, क्ली, (गद्यते पीड्यतेऽस्मादनेन वा । गद + अपादाने करणे वा अप् ।) विषम् । इति राज- निर्घण्टः ॥
गदः, पुं, (गद्यते रुज्यतेऽनेन गदयति वा । गद + करणे अप् । कर्त्तरि णिच् अच् वा ।) रोगः । (यथा, हारीते चिकित्सितस्थाने द्बितीयेऽध्याये । “शत्रुः स्थानबलं प्राप्य विक्रमं कुरुते बली । तथा धान्वन्तरं प्राप्य विक्रमं कुरुते गदः ॥ “यावत् स्थानं समाश्रित्य विकारं कुरुते गदः । तावत्तस्य प्रतीकारः स्थानत्यागाद्बलीयसः ॥”) श्रीकृष्णभ्राता । इति हेमचन्द्रः । ३ । १२७ ॥ (यथा, भागवते । १ । १४ । २८ । “हृदीकः ससुतोऽक्रूरो जयन्तगदशारणाः ॥”) भाषणञ्च । (औषधम् । यथा, महाभारते । १ । ४३ । २१ । “अथ श्रुश्राव गच्छन् स तक्षको जगतीपतिम् । मन्त्रैर्गदैर्विषहरै रक्ष्यमाणं प्रयत्नतः ॥” असुरविशेषः । यथा, वायुपुराणे ५ अध्याये “गदो नामासुरो ह्यासीत् वज्राद्वज्रतरो दृढः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-299-b) स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।