🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:14:13 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

चोच
coca
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
दालचीनी (त्वक्) के नाम (2.4.134) त्वक्पत्र · उत्कट · भृंग · त्वच · वरांगक
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
चोच संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. छाल । वल्कल ।
२. चमडा । खाल ।
३. तेजपत्ता ।
४. दालचीनी ।
५. नारियल ।
६. केला ।
७. फल का वह अश जो खाद्य न हो (को॰) ।
८. तालफल । ताड का फल (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चोच n. the bark of cinnamon, Suśr.; Pañcar. iii, 13, 11
bark, L.
skin, L.
the cocoa-nut, VarBṛS. xli, 4
the fruit of the fan-palm, L., Sch. the uneatable part of a fruit, L.
a banana, L., Sch.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (402,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चोचं 1 A bark, rind. --2 Skin, hide. --3 The cocoa-nut. --4 The uneatable part of a fruit. --5 The fruit of the fan-palm. --6 A plantain.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0499-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
चोच न० चु--बा० च । १ वल्कले २ चर्म्मणि धरणिः । प्रशस्तं चोचमस्यास्ति अच् । ३ त्वक्पत्रे पु० अमरः ४ गुडत्वचि शब्दार्थ० । स्वार्थे क । तत्रार्थे “दद्याच्चात्र पिष्पलीमूलतण्डुलीयकवराङ्गचोचकेत्यादि” सुश्रु० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2968,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
चोचं, क्ली, (प्रशस्तं चोचं त्वक् विद्यतेऽस्य । “अर्शआदिभ्योऽच् ।” ५ । २ । १२७ । इत्यच् ।) गुडत्वक् । इत्यमरः । २ । ४ । १३४ ॥ (यथा, स्पृक्काचौरकचोचपत्रतगरस्थौणेयजातीरसाः ।” इति वाभटे सूत्रस्थाने । १५ । ४५ । तेजपात इति ख्यातम् । इति केचित् ॥ (अस्य पर्य्यायाः यथा, -- “त्वक्पत्रञ्च वराङ्गं स्याद्भृङ्गञ्चोचन्तथोत्कटम् ॥” इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥) उपभुक्तफलावशिष्टम् । चोँचा इति ख्यातम् ॥ तालफलम् । इति भरतः । कदलीफलम् । इति सारसुन्दरी ॥ नारिकेलम् । इति स्वामी ॥ वल्कलम् । चर्म्म । इति धरणी ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-462-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "चोच" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें