🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:41:15 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

पीन
pīna
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
पीन १ वि॰ [सं॰]
१. स्थूल । मोटा । उ॰—गजहस्तप्राय जानु- युगल पीन मांसल कूर्म्मपुष्ठाकार श्रोणी ।—वर्ण॰, पृ॰ ४ ।
२. पुष्प । प्रवृद्ध । परिवर्धित ।
३. संपन्न । भरा पूरा ।
४. बृहत् । बड़ा (को॰) ।
पीन २ संज्ञा पुं॰ स्थूलता । मोटाई ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पीन mf(आ)n. (√ 2. पी) swelling, swollen, full, round, thick, large, fat, fleshy, corpulent muscular, MBh.; Kāv. &c.
पीन m. (with स्वेद) profuse perspiration, Suśr.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (630,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पीन a. [प्याय् --क्त संप्रसारणे दीर्घः] 1 {1} Fat, fleshy, corpulent; U. 6. 13 ‘strong’. --2 Plump, large, thick; as in पीनस्तनी. --3 Full, round. --4 Swollen, large, big. --5 Brawny. --6 Profuse, excessive. --Comp. --ऊधस् f. (पीनोध्नी) a cow with full udders. --वक्षस् a. full chested, having a full bosom.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0705-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पीन त्रि० प्याय--क्त सप्रसारणे दीर्घः । १ स्थूले २ वृद्धे सम्पन्ने च अमरः । भावे क्त । ४ स्थूलतायां न० । पीनस्यादूरदे- शादि अश्मादि० र । पीनर पीनस्य सन्निकृष्टदेशादौ त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4346,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पीनः, त्रि, (ओ प्या यी ङ वृद्धौ + क्तः । “ओदि- तश्च ।” ८ । २ । ४५ । इति निष्ठातस्य नः ।) स्थूलः । इत्यमरः । ३ । १ । ६१ ॥ (यथा, आर्य्यासप्त- शत्याम् । ५६१ । “वक्षःस्थलसुप्ते मम मुखमुपधातुं न मौलि- मालभसे । पीनोत्तुङ्गस्तनभरदूरीभूतं रतश्रान्तौ ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-159-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "पीन" आता है (5)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें