🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:39:12 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

बहादुर
bahādura
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
बहादुर वि॰ [तु॰]
१. उत्साही । साहसी ।
२. शूरवीर । पराक्रमी ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
बहादुर See बाहादुर.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (726,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "बहादुर" आता है (44)
वीर वह जो साहसी और बलवान् हो । शूर । बहादुरशूर वीर । बहादुर । सूरमाप्रवीर सुभट । श्रेष्ठ वीर । भारी योद्धा । बहादुरधृष्णक् बहादुर । साहसीखीवर पु संज्ञा पुं॰ शूर । वीर । सुभट । बहादुर ।—(डिं॰)शुजा बहादुर । शूरवीर । दिलेरउजाथर पु † वि॰ वीर । बहादुरकमरकश बहादुर । वीर पुरुषजुझार पु † वि॰ लड़ाका । सूरमा । वीर । बाँकुरा । बहादुरदिलेर बहादुर । शूरवीरबहादर † संज्ञा पुं॰ वीर । बहादुरसूरमा योद्ध । वीर । बहादुरदिलावर शूर । बहादुर । जवाँमर्दरनबंका पु वि॰ शूरवीर । बहादुरशेरदिल बहादुर । साहसी । निर्भयशेरमर्द बहादुर । वीरसाहसकारी साहस करनेवाला । साहसी । बहादुर । हिम्मतीधृषु ढेर । राशि । समूहवीरक सफेद कनेरसादि आदि से युक्त । प्रारंभ सहितधृष्ट संकोच या लज्जा न करनेवाला । जो कोई अनुचित या बेढंगा काम करते हुए कुछ भ…पत्ति पैदल सिपाही । प्यादाभासुर कुष्ठ रोग का औषध । कोढ़ की दवाविक्रांत वैक्रांत मणिसांयुगीन युद्ध से संबंधित । सामरिकभास्वत् सूर्यकांडस्पृष्ट शस्त्रजीवी । सैनिकसुविक्रांत अत्यंत विक्रमशाली । अतिशय परा- क्रमी । अत्यंत साहसी या वीरगाजी मुसलमानों में वह वीर पुरुष जो धर्म के लिये विधार्मियों से युद्ब करेजंगी लड़ाई से संबंध रखनेवाला । जैसे, जंगी जहाज, जंगी कानूनजवान युवा । तरुण । यौ॰—जवाँमर्द । जवाँमर्दीराउत † संज्ञा पुं॰रावत छोटा राजादाढाल † वि॰बानइत † ^१ वि॰ बाना चलाने या खेलनेवाला । दे॰ 'बानैत'बारहा अनेक बार । कई बार । अक्सर । जैसे,—मैं बारहा उनके यहाँ गया, प र वे नहीं…शहबाज एक प्रकार का शिकारी बाज । बड़ा बाज॰जर्रार बलिष्ठ । प्रबलदिलचला साहसी । हिम्मतवाला । दिलेरमरदाना पुरुष संबंधी । पुरुषों का । जैसे, मरदानी बैठकसिकोही आनबानवाला । गर्वीला । दर्पवालादिलवाला उदार । दाता । जो खूब देता होहिम्मती हिम्मतवाला । साहसी । दृढ़पराक्रमी बलवान् । वलिष्ठ
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें