🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:21:25 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

मंजु
maṃju
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
मंजु वि॰ [सं॰ मञ्जु] सुंदर । मनोहर ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
मञ्जु mfn. beautiful, lovely, charming, pleasant, sweet, MBh.; Kāv. &c.
मञ्जु m. (with भट्ट) N. of a Sch. on Amara-koṣa.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (774,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
मंजु a. [मंज्-उन्] Lovely, beautiful, charming, sweet, pleasing, agreeable, attractive; स्खलदसमंजसमंजुजल्पितं ते (स्मरामि) U. 4. 4; अयि दलदरविंद स्यंदमानं मरंदं तव किमपि लिहंतो मंजु गुजंतु भृंगाः Bv. 1. 5; तन्मजूं मंदहसितं श्वसितानि तानि 2. 5. --Comp. --कोशिन् m. an epithet of Kṛṣṇa. --गति, --गमन a. having a lovely gait. --(ना) {1} a goose. {2} a flamingo. --गर्तः N. of the country called Nepāl. --गिर् a. sweetvoiced; एते मंजुगिरः शुकाः Kāv. 2. 9. --गुंजः a charming hum. --घोष a. uttering a sweet sound. --नाशी {1} a handsome woman (?) {2} an epithet of Durgā. {3} of Śacī, wife of Indra. --पाठकः a parrot. --प्राणः an epithet of Brahmā. --भाषिन्, --वाच्, --वादिन् a. sweet-speaking; (गिरं) अनुवदति शुकस्ते मंजुवाक् पंजरस्थः R. 5. 74, 12. 39. --वक्त्र a. having a beautiful face, handsome. --स्वन, --स्वर a. sweetsounding.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0832-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
मञ्जु त्रि० मन्ज--उन् । मनोहरे अमरः । सिध्मा० लच् । मञ्जुल तद्वति त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4716,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
मञ्जु, त्रि, (मञ्जतीति । मञ्ज ध्वनौ सौत्रधातुः । “मृगय्वादयश्च ।” उणा० । १ । ३८ । इति कुः ।) मनोज्ञम् । इत्यमरः । ३ । १ । ५२ ॥ (यथा, पदाङ्कदूते । १ । “त्यक्त्रा गेहं झटिति यमुनामञ्जुकुञ्जं जगाम ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-568-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें