🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:36:19 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

वैरी
vairī
🟠 शब्दसागर🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
वैरी १ संज्ञा पुं॰ [सं॰वैरिन्]
१. शत्रु । दुश्मन । वैरी ।
२. योद्धा । वीर [को॰] ।
वैरी २ वि॰ वैरयुक्त । वैर करनेवाला । शत्रुता करनेवाला [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
वैरी, [न्] पुं, (वैरमस्यास्तीति । इनिः ।) शत्रुः । इत्यमरः ॥ (यथा, मनौ । ४ । १३३ । “वैरिणं नोपसेवेत सहायञ्चैव वैरिणः ॥”) वीरसम्बन्धिनि, त्रि ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-519-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "वैरी" आता है (23)
अहित शत्रु । वैरी । विरोधीप्रतिजन्य प्रतिकूल । विरोधी । वैरी । विरुद्धप्रतिघातक संज्ञा पुं॰ प्रतिघात करनेवाला । शत्रु । वैरी । प्रतिघातीवैरि वैरी । शत्रु । दुश्मनस्पृध् शत्रु । वैरीद्वेष्टा द्वेप करनेवाला । विरोधी । वैरी । शत्रुदोवण पु † संज्ञा पुं॰ शत्रु । वैरीदुश्मन शत्रु । वैरी । द्वेषीअसहन जो सहन न करे । असहिष्ण । ईर्ष्यालुसपत्न अरि । बैरी । विरोधी । शत्रु । यौ॰—सपत्नजित् । सप्त्नदूषण, सपत्नबलनाशन …अप्रिय जो प्रिय न हो । अरुचिकर । जो न रुचे । जो पसंद न होअरुंतुद मर्मस्थान को तोड़नेवाला । मर्म- स्पृक्द्वेष्य जिससे द्वेष किया जायहिंसन जीवों का वध करना । जान मारना । घात करनाछित्वर छेदकद्विष् द्वेष रखनेवालाप्रतिभट बराबर का योद्धा । समान शक्तिवाला योद्धावैरिण वैर । शत्रुता । दुश्मनीद्रोही पु द्रोह करनेवाला । बुराई चाहनेवाला । विरोध करनेवालाद्वेषी विरोधी । बैरी । चिढ़ रखनेवालशत्रुपक्ष शत्रु का दल या दिशादौन पु ^१ संज्ञा पुं॰ दे॰ 'दमन'दुवन दुष्ट चित का मनुष्य ।—खल । दुर्जन । बुरा आदमी
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें