अत्ययः [इ-अच्] 1 (a) Passing away, lapse; काल˚ Ms. 8. 145. (b) End, conclusion, termination, absence, disappearance; तपात्यये Ku. 4. 44, 5. 23; शिशिरात्ययस्य पुष्पोच्चयः 3. 61; आतप˚ R. 1. 52. --2 Complete disappearance, death, destruction, passing away, perishing; पितुरत्ययात् Dk. 64. --3 Danger, risk, harm, injury, evil; जीवितात्ययमापन्नः Ms. 10. 104 the life being in danger or jeopardy; प्राणानामेव चात्यये 5. 27; प्राणात्यये च संप्राप्ते Y. 1. 179, Ms. 6. 68, 8. 69; पुत्रदारात्ययं प्राप्तः 10. 99 (Kull. क्षुदवसन्नपुत्रकलत्रः). --4 Suffering, misery, difficulty, distress. --5 Guilt, fault, offence, transgression; क्षत्रियस्यात्यये दंडो भागाद्दशगुणो भवेत् Ms. 8. 243; दाप्योष्टगुणमत्ययं 8. 400 should be made to pay as a fine for his offence. --6 Attack, assault Y. 2. 12. --7 Overcoming, mastering mentally, comprehending; बुद्धिश्च ते लोकैरपि दुरत्यया Rām. --8 Overstepping; क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया Ken. --9 A class, kind.
अत्यय, अत्ययिक &c. See under अती.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0036-c) स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।