🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:40:23 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

नवीन
navīna
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
नवीन १ वि॰ [सं॰]
१. जो अभी का या थोडे़ समय का हो । प्राचीन का उलटा । हाल का । ताजा । नया । नूतन ।
२. विचित्र । अपूर्व ।
नवीन २ संज्ञा पुं॰ [स्त्री॰ नबीना] नवयुवक । तरुण । जवान ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
नवीन mf(आ)n. new, fresh, young, Kāv.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (531,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
नवीन, नव्य a, 1 New, fresh, recent. --2 Modern.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0611-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
नवीन त्रि० नव + स्यार्थे स्व नवस्य नूः ओर्गुणः । नव्ये “गदाधरविनिर्मिता विविधदुर्गतर्काटवीनवीनपदवी सुदं वितनुतां सतां धीमताम्” बाधे गदाधरः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3999,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
नवीनं, त्रि, (नवमेव । नव + “नवस्य न्वादेशो- त्नप्तनप्खाश्च प्रत्यया वक्तव्याः ।” ५ । ४ । २५ । इत्यस्य वार्त्तिकोक्त्या खः न्वादेशश्च ।) नूतनम् । इत्यमरः । ३ । १ । ७७ ॥ (यथाह गदाधरः । “गदाधरविनिर्म्मिता विविधदुर्गतर्काटबी नवीनपदवीमुदं वितनुतां सतां धीमताम् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-843-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "नवीन" आता है (26)
नव्य नया । नवीन । नूतन । ताजानूतन नया । नवीनअभिनव नया । नवीनआधुनिक वर्तमान समय का हाल का । आजकल का । वर्तमान काल का । सांप्रतिक । नवीनअभ्यग्र नजदीक । समीप । नवीन । ताजानूत नया । नवीन । नूतनसाद्य नवीन । नया । ताजानवल नवीन । नूतन । नव्य । नयाजदीद नया । हाल का । नवीननउलि पु † वि॰ नया । नवीन । ताजानवेला नवीन । नयानिवाई नवीन । नयाहादिस नया । नवीन । नूतननव स्तव । स्तोत्रशारद शरद् काल संबंधी । शरद् काल काहरित भूरे या बादामी रंग काहृषित आनंदयुक्त । प्रसन्न । हर्षितसद्यस्क सद्यस्तन वि॰अर्वाचीन पीछे का । आधुनिकसद तत्क्षण । तुरंत । तत्कालविजर जिसे जरा या बुढ़ापा न आता हो । जरा- रहितइदानींतन इस समय का । आधुनिकनया जिसका संगठन, सृजन, आविष्कार या आविर्भाव बहुत हाल में हुआ हो । दजो थोड़…कोरी हिंदुओं की एक जाति जो सादे और मोटे कपड़े बुनती है । हिंदू जुलाहानवाई विनीत होने का भावनिवेरा पु वि॰
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें