🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:57:37 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

पलाशी
palāśī
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
पलाशी १ वि॰ [सं॰ पलाशिन्]
१. मांसाहारी । मांस खानेवाला ।
२. पत्र विशिष्ट । पत्रयुक्त ।
पलाशी २ संज्ञा पुं॰
१. राक्षस ।
२. एक फल । क्षीरिका । खिरनी ।
३. कचूर । शठी ।
पलाशी ३ संज्ञा स्त्री॰
१. कचरी ।
२. लाख ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पलाशी (ई), f. a species of climbing plant, L.
cochineal, L.
red lac, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (610,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पलाशी, [न्] पुं, (पलाशं विद्यतेऽस्य । पलाश + इनिः ।) वृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । ५ ॥ (पलं मांसं अश्नातीति । अश + णिनिः ।) राक्षसः । इति मेदिनी । ने, १९३ ॥ क्षीरि- वृक्षः । इति रत्नमाला ॥ (पत्रविशिष्टे वाच्य- लिङ्गः । यथा, -- “ततः स भगवान् विद्वान् काश्यपो द्विजसत्तमः । भष्मराशीकृतं वृक्षं विद्यया समजीवत् ॥ अङ्कुरं कृतवांस्तत्र ततः पर्णद्वयान्वितम् । पलाशिनं शाखिनञ्च तथा विटपिनं पुनः ॥” इति महाभारते । १ । ४३ । ९ -- १० ॥ स्त्री, नदीविशेषः । इत्यन्तु शुक्तिमत्पर्व्वतसम्भूता । यथा, मार्कण्डेये । ५७ । ३० । “कृपा पलाशिनी चैव शुक्तिमत्प्रभवा स्मृता ॥”)
पलाशी, स्त्री, (पलाश + गौरादित्वात् ङीष् ।) लाक्षा । लताविशेषः । तत्पर्य्यायः । पत्रवल्ली २ पर्णवल्ली ३ पलाशिका ४ सुरपर्णी ५ सुपर्णी ६ दीर्घवल्ली ७ विषादनी ८ अम्लपत्री ९ दीर्घपत्री १० रसाम्ला ११ अम्लिका १२ अम्लातकी १३ काञ्जिका १४ । अस्या गुणाः । मधुरत्वम् । अम्लत्वम् । मुखदोषारोचकनाशित्वम् । पथ्य- त्वम् । पित्तकोपकारित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-080-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "पलाशी" आता है (2)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें