🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:12:31 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अगम
agama
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अगम १ वि॰ [सं॰ अगम्य]
१. जहाँ कोई जा न सके । न जाने योग्य । पहुँच के बाहर । दुर्गम । अवघट । गहन । उ॰— (क) अव अपने यदुकुल समेतलै दूरि सिधारे जीति जवन । अगम सू पंथ दूरि दक्षिण दिसि तहँ सुनियत सखि सिंधु लवन ।—सूर (शब्द॰) ।(ख) है आगै परबत की पाटी । बिषम पहार अगम सुटि घाटी — जायसी (शब्द) ।
२. विकट । कठिन । मुश- किल । उ॰— एक लालसा बड़ि उर माही । सुगम अगम कहि जात सो नाहीं ।—तुलसी । (शब्द॰) ।
३. न मिलने योग्य । दुर्लभ । अलभ्य । उ॰— सुनु मुनीसबर दरसन तोरे । अगम न कछु प्रतीति मन मोरे । —तुलसी (शब्द॰) ।
४. अपार । अत्यंत । बहुत । उ॰— समुझि अब निरखि जानकी मोहिं । बड़ो भाग गुनि अगम दसानन सिव बर दीनौ तोहिं । —सूर॰, ९ । ७७ ।
५. न जानने योग्य । बुद्धि के परे । दुर्बोध । उ॰—अवि- गत गति कछु कहत न आवै । सब विधि अगम बिचारहिं तातै सूर सगुन लीला पद गावै ।—सूर॰, १ । ९ ।
६. बहुत गहरा । अथाह । उ॰—'यहाँ पर नदी में अगम जल है' (शब्द॰) । उ॰— तिन कहुँ मानस अगम अति जिन्हहिं न प्रिय रघुनाथ ।—
अगम २ पु संज्ञा पुं॰ [सं॰ आगम] १शास्त्र । आगम । उ॰— तुलसी महेस को प्रभाव भाव ही सुगम, निगम अगम हू को जानिबो गहनु है ।— तुलसी ग्रं॰, पृ॰ २३७ । यौ॰— अगम निगम = आगम निगम । उ॰—चितयौ चित दुज- राज तब अगम निगम करि कढ्ढयौ ।— पृ॰ रा॰, ३ ।२०
२. आगम । आवाई । उ॰— देखौ माई स्याम सुरति अब आवै । दादुर मोर कोकिला बोलैं पावस अगम जनावै ।—सूर॰, १० ।३३१२ ।
अगम ३ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. वृक्ष ।
२. पर्वत [को॰] ।
अगम ४ वि॰
१. न चलनेवाला । चलने के अयोग्य । अगंता ।
२. अजंगम । स्थावर (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अ-गम mfn. not going, unable to go
impassable, MBh.
अ-गम m. a mountain, L.
a tree [cf. अ-ग].
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अगम पु० न गच्छतीति गम--अच् न० त० । वृक्षे । अगन्तरि त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0047,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अगमः, पुं, (न गच्छतीति । न + गम + अच् । पचाद्यच् ।) वृक्षः । इत्यमरः ॥ पर्व्वतः । न गच्छतीत्यगमः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-007-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अगम" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें