🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:42:30 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शर्मन्
śarman
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
शर्मन् संज्ञा पुं॰ [सं॰] दे॰ शर्मा ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शर्मन् n. (prob. fr. √ श्रि and connected with 1. शरण, शरीर) shelter, protection, refuge, safety, RV. &c. &c.;
a house, Naigh. iii, 4
Joy, bliss, comfort, delight, happiness (often at the end of names of Brāhmans, just as वर्मन् is added to the names of Kṣatriyas, and गुप्त to those of Vaiśyas), Yājñ.; MBh.; Kāv. &c.
N. of partic. formulas, VarYogay.
identified with शर्व (Kauś.) and with वाच् (AitBr.)
शर्मन् mfn. happy, prosperous, W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1058,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शर्मन् a. [शॄ-मनिन् Uṇ. 4. 144] Happy, prosperous. --m. 1 An affix added to the name of a Brāhmaṇa; as विष्णुशर्मन्; cf. वर्मन्, दास, गृप्त. --n. {1} Pleasure, happiness, delight; त्यजंत्यसून् शर्म च मानिनो वरं त्यजांति न त्वेकमयाचितं व्रतं N. 1. 50; R. 1. 69; Bh. 3. 97. --2 A blessing. --3 Protection. --4 A house, receptacle (mostly Vedic in this sense). --Comp. --द a. conferring happiness. --(दः) an epithet of Viṣṇu.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1036-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शर्मन् शॄ--मनिन् । १ सुखे २ तद्वति त्रि० ३ ब्राह्मणोपाधौ पु० । “शर्मा देवश्च विप्रस्य वर्मा त्राता च भूभजः । भृतिर्दत्तश्च वैश्यस्य दासः शूद्रस्य कारयेत्” यमः । “शर्मान्तं ब्राह्म- णस्य स्थात् वर्मान्तं क्षत्त्रियस्य तु । धनान्तञ्चैव वैश्यस्य दासान्तं चान्त्यजन्मनः” शातातपः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5089,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें