🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:14:03 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सुकृत
sukṛta
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
धर्म/पुण्य के नाम (1.4.25) धर्म · पुण्य · श्रेयस् · वृष
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सुकृत १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. पुण्य । सत्कार्य । भला काम ।
२. दान ।
३. पुरस्कार ।
४. दया । मेहरबानी ।
५. भाग्य । सौभाग्य (को॰) ।
सुकृत २ वि॰
१. भाग्यवान् । किस्मतवर ।
२. धर्मशील । पुण्यवान् ।
३. जो उत्तम रूप से किया गया हो ।
४. शुभ । कल्याणकर ।
५. जिसके साथ कृपा का व्यवहार किया गया हो (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सु—कृत n. a good or righteous deed, meritorious act, virtue, moral merit (-तस् ind.), RV. &c. &c.
a benefit, bounty, friendly aid, favour, R.; Pañcat. &c.
the world of virtue, heaven, AV.; TS.; TBr.
fortune, auspiciousness, W.
reward, recompense, ib.
सुकृत mfn. well done or made or formed or executed, RV.
well arranged, adorned, made good (with मति f. ‘a well-taken resolution’; with अनर्थ m. ‘an evil turned to good’; किम् अत्र सुकृतम् भवेत्, ‘what would be best done here?’), RV. &c. &c.
treated with kindness, befriended, MW.
well-conducted, virtuous, fortunate, ib.
(said to be) = स्वक्˚, TUp.
सु—कृत m. N. of a Prajā-pati, VP.
of a son of Pṛthu, Hariv.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1220,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सुकृत न० सु + कृ--क्त । १ पुण्ये धर्मे अमरः २ शुभे ३ सुविहिते त्रि० मेदि० । ४ सुकर्मणि न० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5307,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सुकृतं, क्ली, (सु + कृ + क्तः ।) पुण्यम् । इत्य- मरः । १ । ४ । २४ ॥ (यथा, कुमारे । ६ । ४७ । “अथ ते मुनयो दिव्याः प्रेक्ष्य हैमवतं पुरम् । स्वर्गाभिसन्धिसुकृतं वञ्चनामिव मेनिरे ॥”) शुभम् । सुविहिते, त्रि । इति मेदिनी ॥ (यथा, भागवते । ८ । २३ । ३१ । “क्रियमाणे कर्म्मणीदं दैवे पित्र्येऽथ मानुषे । यत्र यत्रानुकीर्त्त्येत तत् तेषां सुकृतं विदुः ॥”) सुकृतन्तु मनुष्यैः सह गच्छति । यथा, -- “सुकृतं दुष्कृतं लोके गच्छन्तमनुगच्छति । तस्माद्वित्तं समासाद्य दैवाद्वा पौरुषादथ । दद्यात् सम्यक् द्विजातिभ्यः कीर्त्तनानि च कारयेत् ॥” इति वह्निपुराणे वैष्णवक्रियायोगे यमानुशा- सनोनामाध्यायः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-362-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "सुकृत" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें