🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:41:39 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

खुश
khuśa
🟠 शब्दसागर
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
खुश वि॰ [फा॰ खुश]
१. प्रसन्न । मगन मुदित । आनंदित ।
२. अच्छा । विशेष— इस अर्थ में इस शब्द का प्रयोग केवल यौगिक शब्दों के आरंभ में ही आता हैं । यौ॰— खुश आमदीद = भले पधारे । स्वागत वाक्य । खुश आवाज = अच्छे स्वरवाला । सुरीला । खुशआवाजी = सुरीला पन । सुस्वरता । खुश इंतिजाम = प्रबंध में दक्ष । प्रबंध- कुशल । खुशइंतिजामी— प्रबंधकौशल । प्रबंधक्षता । खश- खरामी— सुंदर चाल । मोहक गति । खुशखुश— प्रसन्न चित्त से । हँसी खुशी से । खुशखुराक— खाने पीने का शौकीन । खुशाखू- अच्छे स्वभाववाला । खुशगवार— (१) रूचिकर । (२) सुखद । आरामदेह । खुशगुजरान = संपन्न । खुशजायका— सुस्वादु । स्वादिष्ट ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "खुश" आता है (44)
तृप्त तुष्ट । अघ्राया हुआ । जिसकी इच्छा पूरी हो गई हो । २, प्रसन्न । खुशआमोदित प्रसन्न ।खुश । हर्षितहर्षित आनंदित । प्रसन्न । प्रफुल्ल । खुशतृपल प्रसन्न । खुशआनंदी हर्षित । प्रसन्न । सुखी । खुशउपारत प्रसन्न । खुशमुदित हर्षत । आनंदित । प्रसन्न । खुशआह्लादित आनंदित । हर्षित । प्रसन्न । खुशप्रह्लन्न प्रसन्न । खुशह्लादन आनंदित करना । खुश करनाहर्षमाण प्रसन्न । हर्षित । खुशउल्लासित खुश । हर्षित । मुदित । प्रसन्नसोच्छ्वास प्रसन्न । खुशसुखपर सुखी । खुश । प्रसन्नह्लन्न आनंदित । खुश । प्रसन्नहर्षगर्भ प्रसन्न । खुश । आनंदितहर्षान्वित प्रसन्न । खुशहृष्टसंकल्प प्रसन्न । खुश । संतुष्टखुसी पु वि॰ प्रसन्न । खुश । ब॰—जब तुम खुसी सुचित्त होत हौ, तब मैं सुरति मिल…खुसाल आनंदित । मुदित । खुशमहजूज आनंदित । प्रसन्न । खुश । हर्षितशादमान प्रसन्न । खुश । हर्षितसुखवंत सुखी । प्रसन्न । खुशसुखवार सुखी । प्रसन्न । खुशहेर्षी आनंदित । खुश । प्रसन्न । हर्षितहर्षभाक् आनंद का भागी । खुश । प्रसन्नप्रसन्नित पु † वि॰ आनंदित । हर्षित । खुशविकुर्वाणा प्रसन्न । खुशमग्न डूबा हुआ । निमज्जितमत्त मस्तविशद स्वच्छ । विमलतुष्ट तोषप्राप्त । तुप्त । संतुष्टप्रतीत ज्ञात । विदित । जाना हुआ । जैसे,— ऐसा प्रतीत होता है कि इस वर्ष अच्छी …प्रसन्न संतुष्ट । तुष्टसुस्थ भला चंगा । नीरोग । स्वस्थ । तंदुरुस्तपरितुष्ट खूब संतुष्ट । जिसका पूर्ण रीति से संतोष हो गया होसुखी सुख से युक्त । जिसे किसी प्रकार का कष्ट न हो, सब प्रकार का सुख हो । आन…सुखित पु वि॰ सुखा हुआ । शुष्कसोत्सव उत्सवयुक्त । उत्सवसहितउत्पुलक पुलकित । रोमांचितसांत दे॰ 'शांत'मगन डूबा हुआ । समाया हुआपरसन पु ^१ संज्ञा पुं॰अनुरत्क अनुरागयुक्त । प्रेमयुक्त ।—सरिता बनी माया उसे कहती कि तुम अनिरक्त हो ।…
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें