🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:23:06 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

भागधेय
bhāgadheya
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
भाग्य के नाम (1.4.29) दैव · दिष्ट · भाग्य · नियति · विधि
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
भागधेय संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. भाग्य । तकदीर । किस्मत ।
२. सौभाग्य । अच्छी किस्मत (को॰) ।
३. खुशकिस्मती । प्रसन्नता । प्रफुल्लता (को॰) ।
४. संपत्ति ।
६. वह कर जो राजा को दिया जाता है ।
७. दायाद । सपिंड ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भाग—धेय n. a share, portion, property, lot, fate, destiny, RV. &c. &c. happiness, prosperity, Bhartṛ.
भाग—धेय mfn. the share of a king, tax, impost, Śak. ii, 12/13
भाग—धेय m. one to whom a share is due, heir, co-heir, L.
भाग—धेय mf(ई)n. due as a share or part, VS. (cf. Pāṇ. iv, 1, 30).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (751,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भागधेय न० भाग + स्वार्थे धेय अभिधानात् नपुं सकत्वम् । १ भाग्ये । भागेन धीयतेऽसौ धा--कर्मणि यत् । २ राजदेये करे पु० अमरः । भागो धीयतेऽस्मै धा--सम्प्रदाने यत् । ३ दायादे सपिण्डे अजयपालः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4649,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भागधेयं, क्ली, (भाग एव । भाग + “भागरूप- नामभ्यो धेयः ।” इति धेयप्रत्ययः । अभिधाना- न्नपुसकत्वम् ।) भाग्यम् । इत्यमरः । १ । ४ । २८ ॥
भागधेयः, पुं, (भागेन धीयते इति । धा + कर्म्मणि यत् ।) राजकरः । इत्यमरः । २ । ८ । २७ ॥ दायादः । इत्यजयपालः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-489-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "भागधेय" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें