🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:46:43 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

योद्धा
yoddhā
🟠 शब्दसागर🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
योद्धा (2.8.61) भट · योध
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
योद्धा संज्ञा पुं॰ [सं॰ योद्धृ] वह जो युद्ध करता हो । भट । लड़ाका । सिपाही ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
योद्धा, [ऋ] पुं, (युध्यतीति । युध् + तृच् ।) युद्ध- कर्त्ता । तत्पर्य्यायः । भटः २ योधः ३ । इत्य- मरः । २ । ८ । ६१ ॥ (यथा, हरिवंशे भविष्य- पर्व्वणि । २ । १८ । “वाधिष्यते पुरीं योद्धा छिद्रं यदि लभेत सः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-063-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "योद्धा" आता है (56)
भट युद्ध करने या लड़नेवाला । योद्धायोध योद्धा । सिपाही । वीरसामंत वीर । योद्धाक्षिपक योद्धा । धनुर्धरयौधेय योद्धाशुटीर वीर व्यक्ति । योद्धासेनाचर सेना के साथ जानेवाला सैनिक । योद्धा । सिपाहीयौध योद्धा । सिपाहीसौरथ वीर । योद्धायुधिक योद्धायोधेय योद्धा । सिपाहीवाष्कल वीर । योद्धाप्रयुत्सु योद्धाशस्त्राजीव शस्त्रजीवी । योद्धायोधक योद्धा । सिपाहीनरवीर वीर मनुष्य । बहादुर आदमी । योद्धारणशूर युद्धवीर । योद्धायुद्धक युद्ध करनेवाला । योद्धायुद्धवीर योद्धारणवृत्ति सैनिक । योद्धाशस्त्रजीवी योद्धा । सैनिक । सिपाहीशस्त्रवृत्ति वह जो शस्त्र आदि चलाकर अपना निर्वाह करता हो । योद्धा । सैनिक । सिपाहीरनी पु संज्ञा पुं॰ वीर । योद्धा । रण करनेवालाजाजी योद्धा । वीरयोधी योद्धा । वीरसुबर पु संज्ञा पुं॰ वीर । योद्धा । सुभटभारथी योद्धा । सिपाहीरनवादी पु संज्ञा पुं॰ शूर । लड़ाका । योद्धासिपाही सैनिक । लड़नेवाला । शूर । योद्धा । फौजी आदमीरणंपंडित योद्धा । वीर । २, युद्ध में कुशल व्यक्तिसेनाजीवी वह जो सेना में रहकर अपनी जीविका चलावे । सैनिक । सिपाही । योद्धावीर वह जो साहसी और बलवान् हो । शूर । बहादुरशूर वीर । बहादुर । सूरमाभट्ट ब्राह्मणों की एक उपाधि जिसके धारण करनेवाले दक्षिण भारत, मालव, आदि कई प…वीरक सफेद कनेरसादि आदि से युक्त । प्रारंभ सहितपत्ति पैदल सिपाही । प्यादायुयुधान इंद्रयुध्म संग्राम । युद्धइष्वास बाण चलानाविजिगीषु विजय की इच्छा करनेवालामर्द मनुष्य । पुरुष । आदमीशर्य हिंस्र । हिंसक । घातकबाष्कल एक दैत्य का नामविचिन्वत्क अन्वेषण । तलाश । खोजवैरी शत्रु । दुश्मन । वैरीबानइत † ^१ वि॰ बाना चलाने या खेलनेवाला । दे॰ 'बानैत'बानैत बाना फेरनेवालारजपूत पु † संज्ञा पुं॰लंकाल पु † संज्ञा पुं॰शहबाज एक प्रकार का शिकारी बाज । बड़ा बाज॰राजपूत दे॰ ' राजपुत्र'मिलिटरी सेना या सैनिक संबंधी । फौजी । जैसे,— मिलिटरी डिपार्टमेंटप्रहर्ता प्रहार करनेवालाशस्त्रधारी शस्त्र धारण करनेवाला । हथियारबंदक्षत्रधर्मा क्षत्रियों के धर्म को पालन करनेवाला
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें