🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:49:25 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

चक्र
cakra
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
जल में बनने वाले चक्र (1.10.7) पुटभेद
पहिया (2.8.56) रथांग
चकवा के नाम (2.5.25) कोक · चक्रवाक · रथांग
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
चक्र संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. पहिया । चाका ।
२. कुम्हार का चाक ।
३. चक्की । जाँता ।
४. तेल पेरने का कोल्हू ।
५. पहिए के आकार की कोई गोल वस्तु ।
६. लोहे के एक अस्त्र का नाम जो पहिए के आकार का होता है । विशेष—इसकी परिधि की धार बड़ी तीक्ष्ण होती है । शुक्रनीति के अनुसार चक्र तीन प्रकार का होता है—उत्तम, मध्यम और अधम । जिसमें आठ आर (आरे) हों वह उत्तम, जिसमें छह हों वह मध्यम, जिसमें चार हों वह अधम है । इसके अतिरिक्त तोल का भी हिसाब है । विस्तारभेद से १६ अंगुल का चक्र उत्तम माना गया है । प्राचीन काल में यह युद्ध के अवसर पर नचाकर फेंका जाता था । यह विष्णु भगवान् का विशेष अस्त्र माना जाता था । आजकल भी गुरु गोविंदसिंह के अनुयायी सिख अपने सिर के बालों में एक प्रकार का चक्र लपेटे रहते हैं । मुहा॰—चक्र गिरना या पड़ना=वज्रपात होना । विपत्ति आना । चक्र चलाना = जाल रचना । षड्यंत्र करना ।
७. पानी का भँवर ।
८. वातचक्र । बंवडर ।
९. समूह । समुदाय । मंडली ।
१०. दल । झुंड । सेना ।
११. एक प्रकार का व्यूह या सेना की स्थिति । दे॰ चक्रव्यूह ।
१२. ग्रामों या नगरों का समूह । मंडल । प्रदेश । राज्य ।
१३. एक समूद्र से दूसरे समूद्र तक फैला हुआ प्रदेश । आसमुद्रांत भूमि । यौ॰—चक्रवर्ती
१४. चक्रवाक पक्षी । चकवा ।
१५. तगर का फूल । गुलचाँदनी ।
१६. योग के अनुसार मूलाधार स्वाधिष्ठान, मणिपुर आदि शरीरस्थ छह पद्म ।
१७. मंडलाकार घेरा । वृत । जैसे,— राशिचक्र ।
१८. रेखाओं से घिरे हुए गोल या चौखूँटे खाने जिनमें अंक, अक्षर, शब्द आदि लिखे हों । जैसे,—कुंडलीचक्र । विशेष—तंत्र में मंत्रों के उद्धार तथा शुभाशुभ विचार के लिये अनेक प्रकार के चक्रों का व्यवहार होता है । जैसे,—अकडम चक्र, अकथचक्र, कुलालचक्र आदि । रुद्रयामल आदि तंत्र ग्रंथों में महाचक्र, राजचक्र, दिव्यचक्र आदि अनेक चक्रों का उल्लेख है । मंत्र के उद्धार के लिये जो चक्र बनाया जाते हैं, उन्हें यंत्र कहते हैं ।
१९. हाथ की हथेली या पैर के तलवे में घूमी हुई महीन महीन रेखाओं का चिह्न जिनसे सामुद्रिक में अनेक प्रकार के शुभाशुभ फल निकाले जाते हैं ।
२०. फेरा । भ्रमण । घुमाव । चक्कर । जैसे,—कालचक्र के प्रभाव से सब बातें बदला करती हैं ।
२१. दिशा । प्रांत । उ॰—कहै पद्माकर चहौं तो चहूं चक्रन को चीरि डालौं पल में पलैया पैज पन हौं । पद्माकर (शब्द॰) ।
२२. एक वर्णवृत का नाम जिसके प्रत्येक चरण में क्रमशः एक भगण, तीन नगण और फिर लघु, गुरु होते हैं । जैसे—भौननि लगत न कतहुँ ठिकनवाँ । राम विमुख रहि सुख मिल कहवाँ ।
२३. धोखा । भुलावा । जाल । फरेब । यौ॰—चक्रधर = बाजीगर ।
२४. चक्रव्यूह ।
२५. सैनिकों द्वारा राइफल या बंदूक से एक साथ गोली चलाना । बाढ़ । राउंड ।
२६. एक विशेष पद (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चक्र n. (Ved. rarely m.; g. अर्धर्चादि; fr. √ चर्?; √ 1. कृ, Pāṇ. vi, 1, 12, Kāś.) the wheel (of a carriage, of the Sun's chariot [RV.], of Time [i, 164, 2-48]; ˚क्रं-√ चर्, to drive in a carriage, ŚBr. vi), RV. &c.
a potter's wheel, ŚBr. xi; Yājñ. iii, 146 (cf. -भ्रम &c.)
a discus or sharp circular missile weapon (esp. that of Viṣṇu), MBh.; R.; Suśr.; Pañcat.; BhP.
an oil-mill, Mn. iv, 85; MBh. xii, 6481 & 7697
a circle, R.; BhP. &c. (कलाप-, ‘the circle of a peacock's tail’, Ṛtus. ii, 14)
an astronomical circle (e.g. राशि-, the zodiac), VarBṛS.; Sūryas.
a mystical circle or diagram, Tantr.
= -बन्ध, q.v., Sāh. x, 13 a/b
a cycle, cycle of years or of seasons, Hariv. 652
‘a form of military array (in a circle)’, see -व्यूह
circular flight (of a bird), Pañcat. ii, 57
a particular constellation in the form of a hexagon, VarBṛS. xx; VarBṛ.; Laghuj.
a circle or depression of the body (for mystical or chiromantic purposes; 6 in number, one above the other, viz. 1. मूलाधार, the parts about the pubis; 2. स्वाधिष्ठान, the umbilical region; 3. मणि-पूर, the pit of the stomach or epigastrium; 4. अनाहत, the root of the nose; 5. विशुद्ध, the hollow between the frontal sinuses; 6. आज्ञाख्य, the fontanelle or union of the coronal and sagittal sutures; various faculties and divinities are supposed to be present in these hollows)
N. of a metre (= -पात)
a circle or a similar instrument (used in astron.), Laghuj.; Sūryas. xiii, 20; Gol. xi, 10 ff.
(also m., L.) a troop, multitude, MBh. v, ix (˚क्रावली, q.v.), Hariv.; R. &c.
the whole number of (in comp.), Sarvad. xi, 127
a troop of soldiers, army, host, MBh. (ifc. f(आ). , iii, 640), BhP. i, ix; Cāṇ.
a number of villages, province, district, L.
(fig.) range, department, VarBṛS. xxx, 33
the wheel of a monarch's chariot rolling over his dominions, sovereignty, realm, Yājñ. i, 265; MBh. i, xiii; BhP. ix, 20, 32; VP.
चक्र n. (pl.) the winding of a river, L.
a whirlpool, L.
a crooked or fraudulent device (cf. चक्रिका), L.
the convolutions or spiral marks of the Śāla-grāma or ammonite, W.
N. of a medicinal plant or drug, Suśr. v f.
of a Tīrtha, BhP. x, 78, 19
चक्र m. the ruddy goose or Brāhmany duck (Anas Casarca, called after its cries; cf. -वाक), MBh. ix, 443; Bālar. viii, 58; Kathās. lxxii, 40; ŚārṅgP.
(pl.) N. of a people, MBh. vi, 352
(g. अश्वादि) N. of a man, BṛĀrUp. iii, 4, 1 Sch.
of another man, Kathās. lvi, 144
of a Nāga, MBh. i, 2147
of one of Skanda's attendants, MBh. ix, 2539 and 2542
of a mountain, BhP. v, 20, 15; Kathās. liv, 16
चक्र [cf. अ-, अष्टा-, उच्चा-, एक-, काल-, कू-, दण्ड-, दिक्-, धर्म-, महा-, मातृ-, रोध-, विष्णु-, स-, सप्त-, हिरण्य-; त्रि- and सुचक्र; cf. also, κύκλος, Lat. circus; Angl.Sax. hveohl, Engl. wheel.]
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (380,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चक्रं [क्रियते अनेन, कृ घञर्थे क नि˚ द्वित्वम् Tv.] 1 The wheel of a carriage; चक्रवत्परिवर्तंते दुःखानि च सुखानि च H. 1. 173. --2 A potter's wheel. --3 A sharp circular missile weapon, a disc (especially applied to the weapon of Viṣṇu). --4 An oil mill. --5 A circle, ring; कलापचक्रेषु निवेशिताननं Rs. 2. 14. --6 A troop, multitude, collection, Śi. 20. 17. --7 A realm, sovereignty. --8 A province, district, a group of of villages. --9 A form of military array in a circle. --10 A circle or depression of the body. --11 A cycle, cycle of years. --12 The horizon. --13 An army, a host. --14 Section of a book. --15 A whirlpool. --16 The winding of a river. --17 An astronomical circle; राशि˚ the zodiac. --18 Circular flight (of birds &c.). --19 A particular constellation in the form of a hexagon. --20 Range, department in general. --21 The convolutions or spiral marks of the शालिग्राम. --22 A crooked or fraudulent contrivance. --क्रः 1 The ruddy goose (also called चक्रवाक). --2 A multitude, troop, group. --Comp. --अंगः {1} a gander having a curved neck. {2} a carriage. {3} the ruddy goose (चक्रवाक). --(गी) a goose. --(गं) a parasol. --अटः {1} a juggler, snakecatcher. {2} a rogue, knave, cheat. {3} a particular coin, a dīnāra. --अधिवासिन् m. the orange tree --आकार, --आकृति a. circular, round. --आयुधः an epithet of Viṣṇu. --आवर्तः whirling or rotatory motion. --आह्वः, --आह्वयः the ruddy goose; --ईश्वरः {1} ‘lord [] of the discus’, N. of Viṣṇu. {2} the officer in charge of a district. --उपजीविन् m. an oilman. --कारकं {1} a nail. {2} a kind of perfume. --गंडुः a round pillow. --गतिः f. rotation, revolution. --गुच्छः the Aśoka tree. --ग्रहणं, --णी f. a rampart, an entrenchment. --चर a. moving in a circle. --(रः) a juggler. --चारिन् m. a chariot. --चूडामणिः a round jewel in a coronet or diadem. --जीवकः, --जीविन् m. a potter. --तीर्थं N. of a holy place. --दंष्ट्रः a hog. --धर a. {1} bearing or having a wheel. {2} carrying a discus. {3} driving in a carriage. --(रः) {1} an epithet of Viṣṇu; चक्रधरप्रभावः R. 16. 55. {2} a sovereign, governor or ruler of a province. {3} a village tumbler or juggler. {4} a snake. --धारा the periphery of a wheel. --नदी the Gaṇḍakī river. --नाभिः the nave of a wheel. --नामन् m. {1} the ruddy goose (चक्रवाक). {2} a pyritic ore of iron. --नायकः {1} the leader of a troop. {2} a kind of perfume. --नेमिः f. the periphery or circumference of a wheel; नीचैर्गच्छव्युपरि च दशा चक्रनेमिक्रमेण Me. 109. --पाणिः an epithet of Viṣṇu. --पादः, --पादकः {1} a carriage. {2} an elephant. --पालः {1} the governor of a province. {2} an officer in charge of a division of an army. {3} horizon. {4} a circle. {5} one who carries a discus. --फलं a kind of discus. --बंधुः, --बांधवः the sun. --बालः, --डः, वालः, --लं, --डं {1} a ring, circle. {2} a collection, group, multitude, mass; कैरवचक्रवालं Bh. 2. 74; प्रकटयसि किमुच्चैरर्चिषां चक्रवालं Ratn. 4. 16; Mv. 6. 4; Mu. 3. 21.; K. 126, 178. {3} horizon. --(लः) {1} a mythical range of mountains supposed to encircle the orb of the earth like a wall and to be the limit of light and darkness. {2} the ruddy goose. --बालधिः a dog. --भृत् m. {1} one who holds a discus. {2} N. of Viṣṇu. --भेदिनी night. --भ्रमः, --भ्रमिः f. a lathe or grindstone; आरोप्य चक्रभ्रमिमुष्णतेजास्त्वष्ट्रेव यत्नोल्लिखितो विभाति R. 6. 32. --भ्रांतिः f. revolution of wheels; V. 1. 5. --मंडलिन् m. a species of cobra. --मुखः a hog. --मुषलः a battle carried on with the discus and club. --यानं a [] wheelcarriage. --रदः a hog. --वर्तिन् m. {1} an emperor, universal monarch, sovereign of the world, a ruler whose dominions extend as far as the ocean (आसमुद्रक्षितीश Ak.); पुत्रमेवंगुणोपेतं चक्रवर्तिनमाप्तुहि Ś. 1. 12; तव तन्वि कुचावेतौ नियतं चक्रवर्तिनौ । आसमुद्रक्षितीशोऽपि भवान् यत्र करप्रदः ॥ Udb.: (where there is a pun on the word चकवर्तिन्. the other mean ing being ‘resembling in shape the ruddy goose’, ‘round’); {2} (hence) head, foremost; आपद्गतः किल मह शयचक्रवर्ती विस्तारयत्यकृतपूर्वमुदारभावं Bv. 1. 70. --वाकः (की f.) the ruddy goose; दूरीभूते मयि सहचरे चक्रवाकीमिवैकां Me. 83. ˚बंधुः the sun. --वाटः {1} a limit, boundary. {2} a lamp-stand. {3} engaging in an action. --वातः a whirlwind, hurricane. --वृद्धिः f. {1} interest upon interest, compound interest; Ms. 8. 153, 156. {2} wages for transporting goods in a carriage. --व्यूहः a circular array of troops. --संज्ञं tin. --(ज्ञः) the ruddy goose. --साह्वयः the ruddy goose. --हस्तः an epithet of Viṣṇu.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0480-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
चक्रं, क्ली, (क्रियतेऽनेनेति । कृ + घञर्थे कः । कृञादीनामिति द्वित्वञ्च ।) व्रजः । समूहः । सैन्यम् । रथाङ्गम् । चाका इति भाषा ॥ (यथा, याज्ञवल्क्ये । १ । ३५१ । “यथा ह्येकेन चक्रेण न रथस्य गतिर्भवेत् । तथा पुरुषकार्य्येण विना दैवं न सिध्यति ॥”) राष्ट्रम् । दम्भविशेषः । कुम्भकारोपकरणम् कुमारेर चाक इति भाषा ॥ (यथा, याज्ञ घल्क्ये । ३ । १४६ । “मृद्दण्डचक्रसंयोगात् कुम्भकारो यथा घटम् । करोति तृणमृत्काष्ठैर्गृहं वा गृहकारकः ॥”) अस्त्रविशेषः । (यथा, रघुः । ७ । ४६ । “आधोरणानां गजसन्निपाते शिरांसि चक्रैर्निशितैः क्षुराग्रैः ॥”) जलावर्त्तः । इति मेदिनी ॥ भगवतः सुदर्शः चक्रम् । (यथा, महाभारते । १ । १९ । ६ । “ततो भगवता तस्य शिरश्छिन्नमलङ्कृतम् । चक्रायुधेन चक्रेण पिवतोऽमृतमोजसा ॥”) तस्य भगवन्मन्दिरे स्थापनविधिर्यथा, श्रीभाग वते । ३ । १ । २३ । “अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः कृतानि नानायतनानि विष्णोः । प्रत्यङ्गमुख्याङ्कितमन्दिराणि यद्दर्शनात् कृष्णमनुस्मरन्ति ॥” “द्विजदेवैः ऋषिभिर्देवैश्च कृतानि अङ्गमङ्गं प्रति वर्त्तन्ते इति प्रत्यङ्गान्यायुधानि तेषु मुख्यं चक्रं तेनाङ्कितानि मूर्द्धन्यहेमकुम्भेषु चिह्नितानि मन्दिराणि येषु तानि नानाविधानि विष्णो- रायतनानि क्षेत्राणि तीर्थानि च आसिषेवे । येषां चक्राङ्कितमन्दिरवतां दर्शनात् श्रीकृष्ण- स्मरणं भवति ।” इति तट्टीकायां श्रीधरस्वामी ॥ * अथ चक्रलक्षणम् । “द्वादशारन्तु षट्कोण बलयत्रयसंयुतम् । चक्रं स्याद्दक्षिणावर्त्तः शङ्खश्च श्रीहरेः स्मृतः ॥” इति श्रीहरिभक्तिविलासे ४ विलासः ॥ [] ग्रामजालम् । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ तगरपुष्पम् । इति राजनिर्घण्टः ॥ व्यूहविशेषः । (एतस्य लक्षणं यथा, -- “अष्टारं वर्त्तुलाकारं व्यूहचक्रं त्रिनाडिकम् । दण्डचतुष्टयं वाह्ये कर्त्तव्यञ्च चतुर्द्दिशम् ॥ पूर्व्वदण्डाग्रतोऽन्यस्य दिनभाद्यं भमण्डलम् । प्रवेशे निर्गमे चैव त्रीणि त्रीणि प्रदक्षिणे ॥ शशिसंज्ञाष्टकं मध्ये तद्वाह्ये भानुसंज्ञकम् । तृतीयं राहुसंज्ञञ्च केतुर्द्दण्डचतुष्टये ॥ चन्द्रर्क्षे विजयो लाभः सूर्य्यर्क्षे मध्यमं फलम् । राहुधिष्ण्याष्टके विघ्नं मृत्युः केतुचतुष्टये ॥ एवमुक्तं चतुःस्थाने यद्दिने यस्य नामभम् । तद्दिने तत् फलं तस्य सर्व्वकार्य्येषु सर्व्वदा ॥” एतच्चक्रन्तु भगवता द्रोणाचार्य्येण अभिमन्यु- वधायैवाभिकल्पितम् । तत्र व्यूहमध्ये निर्म्माण- प्रणाल्या कः कुत्र आसीदिति प्रदर्शयितुमाह । “चक्रव्यूहो महाराज ! आचार्य्येणाभिकल्पितः । तत्र शक्रोपमाः सर्व्वे राजानो विनिवेशिताः ॥ अवस्थानेषु वित्यस्ताः कुमाराः सूर्य्यवर्च्चसः । संघातो राजपुत्त्राणां सर्व्वे षामभवत्तदा ॥ कृतामिसमयाः सर्व्वे सुवर्णविकृतध्वजाः । रक्ताम्बरधराः सर्व्वे सर्व्वे रक्तविभूषणाः ॥ सर्व्वे रक्तपताकाश्च सर्व्वे वै हेममालिनः । चन्दनागुरुदिग्धाङ्गाः स्रग्विणः सूक्ष्मवाससः ॥ सहिताः पर्य्यधावन्त कार्ष्णिं प्रति युयुत्सवः । तेषां दशसहस्राणि बभूवुर्दृढधन्विनाम् ॥ पौत्त्रं तव पुरस्कृत्य लक्षणं प्रियदर्शनम् । अन्योन्यसमदुःखास्ते अन्योन्यसमसाहसाः ॥ अन्योन्यं स्पर्द्धमानाश्चाप्यन्योन्यस्य हिते रताः ॥ दुर्य्योधनस्तु राजेन्द्र ! सैन्यमध्ये व्यवस्थितः । कर्णदुःशासनकृपैर्वृतो राजा महारथैः ॥ देवराजोपमः श्रीमान् श्वेतच्छत्राभिसंवृतः । चामरव्यजनाक्षेपैरुदयन्निव भास्करः ॥ प्रमुखे तस्य सैन्यस्य द्रोणोऽवस्थितनायकः । सिन्धुराजस्तथाऽतिष्ठत् श्रीमान् मेरुरिवाचलः ॥ सिन्धुराजस्य पार्श्वस्था अश्वत्थामपुरोगमाः । सुतास्तंव महाराज ! त्रिंशत्त्रिदशसन्निभाः ॥ गान्धारराजः कितवः शल्यो भूरिश्रवास्तथा । पार
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "चक्र" आता है (19)
अरि शत्रु । बैरी । चक्रकार्मिक वह वस्त्र जिसमें बुनावट में ही शंख, चक्र, स्वस्तिक आदि के चिह्न बने हो…नभि पहिया । चक्रअंकधारण तप्त मुद्रा के चिह्नों का दगवाना । शंख, चक्र, त्रिशुल आदि के सांप्रदाय…पक्षरचना किसी के पक्षसाधन के लिये रचा हुआ आयोजन । षड्यंत्र । चक्रचर्ख चक्रराउंड गोल । वर्तुल । चक्राकारअंकधारी तप्त मुद्रा के चिह्न धारण करनेवाल । शंख, चक्र, त्रिशूल आदि के सांप्रदा…अंकन चिह्न करना । निशान करनादल्भ प्रतारण । धोखारथ्य वह घोड़ा जो रथ में जोता जाता होंविष्णु हिंदुओं के एक प्रधान और बहुत बड़े देवता जो सृष्टि का भरण, पोषण और पालन…वैष्णव वह जो विष्णु की आराधना करता हो । विष्णु की उपासना करनेवालादृन्फू सर्प । साँपपाषंडी पाषंड । वेदाचार । परित्यागी । वेदविरुदध मत और आचरण ग्रहण करनेवाला । झू…दौरान पु † क्रि॰ अ॰पहिया गाड़ी, इंजन अथवा अन्य किसी कल में लगा हुआ लकड़ी या लोहे का वह चक्कर जो…पाखंडी वेदविरुद्ध आचार करनेवाला । वेदाचार का खंडन या निंदा करनेवाला । विशेष—प…करपल्लवो उँगलियों के संकेत से शब्दों को प्रकट करने की विद्या । विशेष—इस विद्या …
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें