🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:25:04 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

वधू
vadhū
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
वधू संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. नव विवाहिता स्त्री । दुलहन ।
२. पत्नी । भार्या ।
३. पुत्र की बहू । पतोहू । यौ॰—वधूगृहप्रवेश, वधूप्रबेश=विवाहिता स्त्री का पति के घर में पहली बार प्रवेश करने की विधि ।वधूधन=स्त्री की निजी संपत्ति । वधूपक्ष=कन्यापक्ष । वधूवस्त्र=विवाह के समय कन्या को दिया जानेवाला वस्त्र ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वधू f. (fr. √ वध् = वह्; cf. ऊढा) a bride or newly-married woman, young wife, spouse, any wife or woman, RV. &c. &c.
a daughter-in-law, HPariś.
any younger female relation, MBh.; R. &c.
the female of any animal, (esp.) a cow or mare, RV. v, 47, 6
viii, 19, 36 (cf. वधू-मत्)
N. of various plants (Trigonella Corniculata; Echites Frutescens; Curcuma Zerumbet), L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (917,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
ब(व)धू स्त्री बध्नाति ममतया बन्ध--ड गलोपः, उद्यते वह- क घश्चान्टाऌएशे वा । १ नार्य्व्याम्, २ पृक्कायाञ्च अमरः [] ३ स्नुषायां, ४ नबोढिआयाम्, भार्य्यायां ५ शारिवोषधौ ६ शआम्, च मेदि० ।
वधू स्त्री उह्यते पितृगेहात् पतिगृहं वह--ऊ धुकच् । १ भार्य्यायाम् २ नवोढायां ३ पुत्रजायायाम् अमरः । ४ शठ्याञ्च मेदि० । अस्य ओष्ट्यादित्वमित्यन्ये
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4559-a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "वधू" आता है (5)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें