🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:40:21 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शुभ्र
śubhra
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
सफ़ेद रंग के नाम (1.5.13) शुक्ल · शुचि · श्वेत · विशद · श्येत · पाण्डर
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
शुभ्र १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. अबरक ।
२. साँभर नमक ।
३. चाँदी । रूपा ।
४. कसीस ।
५. पद्माख । पदुमकाठ ।
६. खस । उशीर ।
७. चरबी ।
८. रूपामक्खी ।
९. सेंधा नमक ।
१०. बंसलोचन ।
११. फिटकिरी ।
१२. चीनी ।
१३. सफेद विधारा ।
१४. श्वेत वर्ण । श्वेत रंग (को॰) ।
१५. चंदन (को॰) ।
१६. स्वर्ग (को॰) ।
शुभ्र २ वि॰
१. श्वेत । सफेद । उ॰—शोभजति दंतरुचि शुभ्र उर मानिए ।—केशव (शब्द॰) ।
२. चमकता हुआ । चमकीला । देदीप्यमान (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शुभ्र mf(आ)n. radiant, shining, beautiful, splendid, RV. &c. &c.
clear, spotless (as fame), Pañcat.
bright-coloured, white, Mn.; VarBṛS. &c.
शुभ्र m. white (the colour), L.
sandal, L.
heaven, L.
N. of a man g. कुर्व्-आदि
of the husband of Vikuṇṭhā and father of Vaikuṇṭha, BhP.
of a poet, Cat.
pl. N. of a people, MārkP.
शुभ्र n. (only L.) silver
talc
green vitriol
rock or fossil salt
the root of Andropogon Muricatus.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1084,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शुभ्र a. [शुभ-रक्] 1 Shining, bright, radiant. --2 White; पश्यति पित्तोपहतः शशिशुभ्रं शंखपपि पीतं K. P. 10; R. 2. 69. --ब्रः 1 The white colour. --2 Sandal (said to be n.). --ब्रं 1 Silver. --2 Talc. --3 Rock-salt. --4 Green vitriol. --Comp. --अंशुः, --करः {1} the moon. {2} camphor. --दतिन् n. the elephant presiding over the north-west quarter. --रशिमः the moon.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1051-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शुभ्र न० शुभ--रक् । १ अभ्रके मेदि० २ रौप्ये ३ कासीसे ४ शु- भ्रलवणे राजनि० । ६ चन्दने शब्दच० । ६ श्वेतवर्णे पु० ७ तद्वति त्रि० अमरः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5129,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शुभ्रं, क्ली, (शोभते इति । शुभ दीप्तौ + “स्फायि तञ्चिवञ्चीति ।” उणा ० २ । १३ । इति रक् ।) अभ्रकम् । इति मेदिनी ॥ गडलवणम् । रौप्यम् कासीसम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
शुभ्रः, पुं, (भ दीप्तौ + रक् ।) शुक्लवर्णः । इत्य- मरः ॥ चन्दनम् । इति शब्दचन्द्रिका ॥
शुभ्रः, त्रि, (शुभ + रक् ।) उद्दीप्तः । शुक्लगुण- युक्तः । इत्यमरः ॥ (यथा, रघुः । २ । ६९ । “पपौ वशिष्ठे न कृताभ्यनुज्ञः शुभ्रं यशो मूर्त्तमिवातितृष्णः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-124-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "शुभ्र" आता है (6)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें