🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:46:30 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

समागम
samāgama
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
समागम संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. आगमन । आना । जैसे,—इस बार यहाँ बहुत से विद्वानों का समागम होगा ।
२. मिलना । मिलन । भेंट । जैसे,—इसी बहाने आज सब लोगों का समागम हो गया ।
३. स्त्री के साथ संभोग करना । मैथुन ।
४. (ग्रहों का) योग ।
५. संघ । समूह (को॰) । यौ॰—समागम क्षण=समागम काल । समागम प्रार्थना=समागम की इच्छा । समागम मनोरथ=मिलन की इच्छा ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सम्-आगम m. (ifc. f(आ). ) coming together (either in a hostile or friendly manner), union (also sexual), junction, encounter or meeting with (instr. with or without सह, gen., [rarely] loc., or comp.), Mn.; MBh. &c.
association, assembly of (comp.), MBh.; R.; Kathās.
conjunction (of planets), VarBṛS.
approach, arrival, W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1159,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
समागमः 1 Union, meeting, encountering, combination; अहो दैवगतिश्चित्रा तथापि न समागमः K. P. 7; R. 8. 4, 92, 19. 16. --2 Intercourse, association, society; as in सत्समागमः. --3 Approach, arrival. --4 Conjunction (in astr.).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1095-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
समागमः, पुं, (सं + आ + गम + घञ् ।) सम्यगा- गमनम् । सम्प्राप्तिः । यथा, -- “रतिशक्तिः स्त्रियः कान्ता भोज्यं भोजन- शक्तिता । दानशक्तिः सविभवा रूपमारोग्यसम्पदः । श्राद्धपुष्पमिदं प्रोक्तं फलं ब्रह्मसमागमः ॥” इति श्राद्धतत्त्वधृतमत्स्यपुराणवचनम् ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-271-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "समागम" आता है (21)
संगम दो वस्तुओं के मिलने की क्रिया । मिलाप । संमेलन । संयोग । समागम । मेलसंयुग मेल । मिलाप । संयोग । समागमसंश्रय संयोग । मेल । संबंध । समागम । लगाव । संपर्कसंप्रयोग जोड़ने की क्रिया या भाव । समागम । एक साथ करनामिलन मिलने की क्रिया या भाव । मिलाप । भेंट । समागम । योगसांगत्य संगति । समागम । संगममेलापन मिलना । संयोग । समागमआगम अवाई । आगमन । आमदउपगम पास जानामेला बहुत से लोगों का जमावड़ा । भीड़ भाड़संभव उत्पत्ति । जन्म । पैदाइश । जैसे,— कुमारसंभवमिथुन और पुरुष का युग्म । मर्द और औरत का जोडा़संपात एक साथ गिरना या पड़नासंवेशन बैठनासंसर्ग संबंध । लगाव । संपर्कमेलक संग । सहवासअभिसंबंध घनिष्ठ संबंधमेल दो या अधिक वस्तुओं या व्यक्तियों के हकट्ठा होने का व्यापार अयवा भाव । …सयोग दो वस्तुओं का एक में या एक साथ होना । मेल । मिलान । मिलावट । मिश्रणषंजन आलिंगनलगिमा सौंदर्य । शोभा । सुंदरता
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें