🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:53:16 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

त्विष्
tviṣ
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
त्विष् संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. तीव्र आंदोलन ।
२. प्रचंड़ता ।
३. घबड़हट । परेशानी ।
४. वाणी ।
५. सौदर्य ।
६. प्रभा । चमक [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. त्विष् (cl. 1. त्वेषति, ˚ते, Dhātup.; aor. अत्विक्षत् [cf. Pāṇ. vii, 2, 10; Kār.] Vop.; pl. अत्विषुर्, ˚षन्त, अतित्विषन्त; pf. तित्विषे, p. ˚षाण) Ā. to be violently agitated or moved or excited or troubled, RV.; (P.), Bhaṭṭ.; P. Ā. to excite, instigate, RV. i, x; to shine, glitter, viii, 96, 15; Nir.; BhP. x, 46, 45 (pr. p. त्विष्यत्); cf. अव-.
2. त्विष् f. violent agitation, vehemence, violence, fury, perplexity, RV. iv f., viii, x; VS.
light, brilliance, glitter, splendour, beauty, authority, RV. viii, 43, 3; MBh. &c.
colour, VarBṛS. xxxii, 21
lxiv, 3; Suśr.; Ratnāv.; Kathās.
speech, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (464,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
त्विष् {c1c} U. (त्वेषति-ते) To shine, glitter, sparkle, blaze.
त्विष् f. 1 Light, lustre, splendour, brilliance; चयस्त्विषामित्यवधारितं पुरा Śi. 1. 3, 9. 13; R. 4. 75; Ratn. 1. 18. --2 Beauty. --3 Authority, weight. --4 Wish, desire. --5 Custom, practice. --6 Violence, vehemence. --7 Speech. --Comp. --ईशः, the sun; also त्विषांपातः or त्विषामीशः
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0552-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
त्विष्(षा) स्त्री त्विष्--सम्प० भावे क्विप् । दीप्तौ । “निशीथ- दीपाः सहसा हतत्विषः” रघुः । “रुचिधाम्नि भर्तरि परलोकमम्युपगते विविशुः । ज्वलनं त्विषः कथमिवेत- रथा” “चयस्त्विषामित्यवधारितं पुरः” माघः । हलन्त- त्वात् वा टाप् । तत्रार्थे शब्दरत्ना० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3403,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें