🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:57:17 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

विदित
vidita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
विदित १ वि॰ [सं॰]
१. जाना हुआ । अवगत । ज्ञात । सूचित ।
२. विश्रुत । विख्यात (को॰) ।
३. प्रतिज्ञात । जिसकी प्रतिज्ञा की गई हो । इकरार किया हुआ (को॰) ।
विदित २ संज्ञा पुं॰
१. कवि । विद्वान् । विद्याव्यसनी ।
२. सूचना । परिज्ञान (को॰) ।
३. प्रसिद्धि । ख्याति (को॰) ।
५. अवाप्ति । लाभ (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
विदित mfn. known, understood, learnt, perceived, known as (nom.), AV. &c. &c. (विदितम् अस्तु वः or अस्तु वो विदितम्, ‘let it be understood by you’, ‘know that’)
promised, agreed, L.
represented, W.
apprised, informed, ib.
विदित m. a learned man, sage, W.
विदित n. information, representation, W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (963,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
विदित p. p. 1 Known, understood, learnt; अविदितगतयामा रात्रिरेव व्यरंसीत् U. 1. 27. --2 Informed. --3 Renowned, celebrated, well-known; भुवनविदिते वंशे Me. 6. --4 Promised, agreed to. --तः A learned man, scholar. --तं 1 Knowledge, information. --2 Celebrity, fame. --3 Acquisition, gaining.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0974-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विदित त्रि० विद--क्त । १ ज्ञाते अमरः २ प्रार्थिते च मेदि० ३ कवौ पु० जटा० । भावे--क्त । ४ विख्यातौ ४ उपगमे शब्दच० ५ ज्ञाने च । तदस्यास्ति अच् । ६ ज्ञातरि त्रि० । “विदितः समाययाविति” किरा० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4900,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विदितं, त्रि, (विद् + क्तः ।) अवगतम् । इत्य- मरः ॥ (यथा, महाभारते । ७ । २८ । २२ । “सबाणः सधनुश्चाहं ससुरासुरमानुषान् । शक्तो लोकानिमान् जेतुं तच्चापि विदितं तव ॥”) अर्थितम् । इति मेदिनी । ते, १०९ ॥ उपगमः । इति शब्दरत्नावली ॥
विदितः, पुं, (विदितं ज्ञानमस्यास्तीति । अर्श- आदित्वात् अच् ।) कविः । इति जटाधरः ॥ (ज्ञानाश्रये, त्रि । यथा, किराते । १ । १ । “श्रियः कुरूणामधिपस्य पालनीं प्रजासु वृत्तिं यमयुङ्क्त वेदितुम् । सवर्णिलिङ्गी विदितः समाययौ यधिष्ठिरं द्बैतवने वनेचरः ॥”
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-387-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "विदित" आता है (6)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें