🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:42:51 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

संयुक्त
saṃyukta
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
संयुक्त वि॰ [सं॰]
१. जुड़ा हुआ । लगा हुआ ।
२. मिला हुआ । जैसे,—संयुक्त अक्षर ।
३. संबंद्ध । लगाव रखता हुआ ।
४. सहित । साथ ।
५. पूर्ण । लिए हुए । समन्वित ।
७. संबंधी (को॰) ।
८. विवाहित (को॰) ।
९. संमिलित रूप से करनेवाला ।
१०. जड़ा हुआ (को॰) । यौ॰—संयुक्त कुटुंब, संयुक्त परिवार = वह कुटुंब जिसमें परिवार के सभी लोग साथ मिलकर रहते हैं ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सं-युक्त mfn. conjoined, joined together, combined, united (pl., ‘all together’), TS. &c. &c.
conjunct (as consonants), Pāṇ. vi, 3, 59, Sch.
connected, related (= सम्बन्धिन्), PārGṛ.
married to (instr.), Mn. ix, 23
placed, put, fixed in (loc.), MBh.
accompanied or attended by, endowed or furnished with, full of (instr. or comp.), Mn.; MBh. &c.
(ifc.) connected with, relating to, concerning, KātyŚr.; MBh. &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1112,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
संयुक्त p. p. 1 Joined, connected, united. --2 Blended, mixed, mingled. --3 Accompanied by. --4 Possessed of, endowed with. --5 Consisting of.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1067-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
संयुक्त त्रि० सम् + युज--क्त । १ संयोगयुते पदार्थे २ अचानन्तरिते हल्वर्णे च पा० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5174,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
संयुक्तः, त्रि, (सं + युज् + क्तः ।) संयोगाश्रयः । यथा, तिथ्यादितत्त्वे । “कुर्य्यादलाभे संयुक्तां नालाभेऽपि प्रवेशिनीम ॥”
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-201-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "संयुक्त" आता है (39)
संगत मिला या जुड़ा हुआ । संयुक्तसमेत संयुक्त । मिला हुआमिश्र मीला या मिलाया हुआ । मिश्रित । संयुक्त । जैसे, मिक्ष धातुसमन्वित मिला हुआ । संयुक्तअपदांतर मीलाजुला । संयुक्त । अव्यवहितसंश्रित जुड़ा या मिला हुआ । संयुक्तउत्संगित संमिलित । युक्त । संयुक्तयुज्य मिला हुआ । संयुक्तसमायुत संयुक्त । साथ मिलाया हुआउपसंहित मिला हुआ । संयुक्तसमायुक्त साथ जोड़ा हुआ । संघटित । संयुक्तजायंट साथ में काम करनेवाला । सहयोगी । संयुक्त । जैसे, जायंट सेक्रेटरी । जायं…इजमाली शिरकत का । मुश्तरका । संयुक्त । साझे काप्रतियूत संयुक्त । बँधा हुआयूनाइटेड मिला हुआ । संयुक्त । जैसे, यूनाइटेड स्टेट्स (अमेरिका), यूनाइटेड प्रावि…अक्त व्याप्त । संकुल । २ लिप्त । लिया हुआखचित खींचा हुआ । चित्रित या लिखितनद्ध बंधा हुआ । बद्ध । नढ़ा हुआ । नथा हुआसंहत खुब मिला । जुटा या सटा हुआ । बिल्कुल लगा हुआ । पूर्ण संबद्धयुक्त एक साथ किया हुआ । जुड़ा हुआ । किसी के साथ मिला हुआसमस्त सब । कुल । समग्र । जैसे,—(क) उन्हें समस्त रामायण कंठ है । (ख) इस समय स…आयुक्त नियुक्तसंबद्ध बँधा हुआ । जुड़ा हुआ । लगा हुआसमेधित अत्यधिक बढ़ा हुआ । प्रचुर । बहुल । प्रभूतअपटांतर जो पाट या पर्देद्वारा विभक्त न होसंपृक्त संसर्ग में आया हुआ । छूआ हुआसंहित बि॰समाविष्ट जिसका समावेश हुआ हो । समाया हुआअवेत बीता हुआसमित साथ आया या मिला हुआसंसर्गी संसर्ग या लगाव रखनेवालासम्मिश्र मिला हुआ । संबद्धसंप्रपन्न पहुँचा हुआअनवच्छिन्न अखंडित । अटूटव्यतिकीर्ण घुला मिला । मिश्रितसंगी वह जो सदा संग रहता हो । साथीपरुषा काव्य में वह वृत्ति, रीति या शब्दयोजना की प्रणाली जिसमें टवर्गीय द्वित…कहत दुर्भक्ष । अकालअनुविद्ब छेदा हुआ । जिसमें आर पार छेद किया हो
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬