🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:47:23 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सदृश
sadṛśa
🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सदृश mf(ई, once in R. आ)n. like, resembling, similar to (gen. instr., loc., or comp.) or in (instr. loc., or comp.), RV. &c. &c. (accord. to Pat. on Pāṇ. vi, 2, 11, Vārtt. 2 also compounded with a gen., e.g. दास्याः-स्˚, वृषल्याः-स्˚)
conformable, suitable, fit, proper, right, worthy, MBh.; Kāv. &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1140,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सदृश त्रि० समानं दर्शनमस्य समान + दृश--टक् । तुल्यरूपे स्त्रियां ङीप् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5209,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सदृशः, त्रि, (समान इव दृश्यतेऽसौ । समान + दृश + कञ् । “दृक्दृशवतुषु ।” ६ । ३ । ८९ । इति समानस्य सः ।) समः । इत्यमरः ॥ (यथा, रघुः । १ । १५ । “आकारसदृशप्रज्ञः प्रज्ञया सदृशागमः । [] आगमैः सदृशारम्भ आरम्भसदृशोदयः ॥”) उचितः । इति मेदिनी ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-235-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "सदृश" आता है (32)
इव उपमावाचक शब्द । समान । नाई । तरह । सदृश । तुल्य । जैसेसा समान । तुल्य । सदृश । बराबर । जैसे,—उनका रंग तुम्ही सा हैसंकाश समान । सदृश । मिलता जुलाता । (समासंत में)सवर्ण समान । सदृश । एक ही प्रकार का । समान वर्ण का । समान जाति कासम्मित समान । सदृश । अनुरूप । मिलता जुलताप्रतिपक्ष समान । सदृशसन्निभ सदृश । समान । मिलता जुलतासलिंग समान लिंग से युक्त । समान चिह्नवाला । सदृश । अनुरुपप्रतिम समान । सदृश । विशेष— इस शब्द का व्यवहार केवल यौगिक में, शब्द के अंत मे…तुल्यरूप समरूप । सदृश । एक जैसाप्रतिवर्णिक समान रंगवाला । तुल्य । सदृशअनरुअ पु वि॰ समान । तुल्य । सदृशसरीखा सदृश । समान । तुल्यसरुपी समान रुपवाला । सदृशसारीख सारीखा पु वि॰ समान । तुल्य । सदृशसिरखी सदृश । समान । सरीखीअनुरुप तुल्य रूप का । सदृश । समान सरीखामानिंद समान । तुल्य । सदृश । जैसे, - वे, भी आपके ही मानिंद शरीफ हैंअनुहारि समान । सदृश । तुल्य । बराबरसन्निकाश उसी रुप रंग का । सदृश । समानअनु जिस शब्द के पहले यह उपसर्ग लगता है उसमें इन अर्थो का संयोग करता है—समान जो रूप, गुण, मान, मूल्य, महत्व आदि में एक से हों । जिनमें परस्पर कोई अ…शालीन जो धृष्ट या उद्दंड न हो । विनीत । नम्रअनुसार अनुकूल । मुआफिकप्रख्य श्रेष्ठ । वरिष्टसे करण और अपादान कारक का चिह्न । तृतीया और पंचमी की विभक्ति । जैसे—(क) मै…सलोक नगर । शहरकरीन साथ रहने या बैठनेवालाजैसा जिस प्रकार का । जिस रूप रंग, आकृति या गुण का । जैसे,— (क) जैसा देवता व…रुपी रुप । विशिष्ट रुपवाला । रुपधारीसरुप रुपयुक्त । आकारवालामुआफिक जे विरुद्ध न हो । अनुकूल
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें