🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:12:38 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

स्तुति
stuti
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
स्तुति १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. गुणकीर्तन । स्तव । प्रशंसा । तारीफ । बड़ाई । क्रि॰ प्र॰—करना ।
२. देवीपुराण के अनुसार दुर्गा का एक नाम ।
३. भागवत के अनुसार प्रतिहर्ता की पत्नी का नाम ।
४. चाटुकारिता (को॰) ।
५. स्तोत्र (को॰) ।
स्तुति २ संज्ञा पुं॰ विष्णु का एक नाम ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स्तुति f. (instr. once in Hariv. स्तुतिना, with v.l. स्तुतिभिः) praise, eulogy, panegyric, commendation, adulation, RV. &c. &c.
N. of Durgā, DevīP.
of Viṣṇu, MBh.
of the wife of Pratihartṛ, BhP.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1259,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स्तुति f. [स्तु-क्तिन्] 1 Praise, eulogy, commendation, laudation, स्तुतिभ्यो व्यतिरिच्यंते दूराणि चरितानि ते R. 10. 30. --2 A hymn of praise, panegyric; R. 4. 6. --3 Adulation; flattery, empty or false praise; भूतार्थव्याहृतिः सा हि न स्तुतिः परमोष्ठिनः R. 10. 33. --4 N. of Durgā. --Comp. --गीतं a panegyric, hymn. --पदं an object of praise. --पाठकः a panegyrist, an encomiast, a minstrel, bard, herald. --वादः a laudatory speech, panegyric. --व्रतः a bard.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1145-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
स्तुति स्त्री स्तु--क्तिन् । स्तवे अमरः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5342,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
स्तुतिः, स्त्री, (स्तु + क्तिन् ।) स्तवः । इत्यमरः । १ । ६ । ११ ॥ (यथा, नैषधे । ३ । ११६ । “इतः स्तुतिः का खलु चन्द्रिकाया यदब्धिमप्युत्तरलीकरोति ॥”) दुर्गा । यथा, -- “स्तुतिः सिद्धिरिति ख्याता श्रियाः संश्रयणाच्च सा । लक्ष्मीर्वा ललना वापि क्रमात् सा कान्तिरुच्यते” इति देवीपुराणे ४५ अध्यायः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-433-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "स्तुति" आता है (59)
शास स्तुति । स्तवनुति स्तुति । वंदनास्तव किसी देवता का छंदोबद्ध स्वरूपकथन या गुणागान । स्तुति । स्तोत्र । जैसे,…स्तुत जिसकी स्तुति या प्रार्थना की गई हो । कीर्तित । प्रशंसितस्तोम स्तुति । प्रार्थनानांत्र स्तुति । प्रशंसासंस्तव प्रशंसा । स्तुति । तारीफप्रशंसा गुणवर्णन । स्तुति । बडा़ई । श्लाघा । तारीफस्तोत्र किसी देवता का छंदोबद्ध स्वरूपकथन या गुणकीर्तन । स्तव । स्तुति । जैसे,—…वृह स्तवन । स्तुति । जैसे, बृहस्पतिगाथा स्तुतिस्ताव स्तव । स्तुति । गुणगानसामीची वंदना । प्रार्थना । स्तुतिहोत्रा स्तवन । स्तुतिप्रशस्ति प्रशंसा । स्तुतिनदि स्तुतिवंदना स्तुतिवंदनी स्तुतिस्तवन स्तुति करने की क्रिया । गुणकीर्तनस्तवथ स्तुति । स्तव । स्तोत्रसंपूजा संमान । स्तुति । प्रशंसा । वंदनासंशंसा तारीफ । स्तुतिथुति स्तवन । प्रार्थना । स्तुतिवस्फ प्रशंसा । स्तुतिसंताव यज्ञ में स्तुति करनेवाले ब्राह्मणों की अवस्थान भूमिसिफति पु † संज्ञा स्त्री॰ गुणगान । स्तुति । प्रशस्तिअसतुति पु संज्ञा स्त्री॰ प्रार्थना । स्तुतिउस्तति पु संज्ञा स्त्री॰ प्रार्थना । विनय । स्तुतिप्रेयर प्रार्थना । स्तुतिवाहवाही लोगों के प्रशंसा । स्तुति । साधुवाद । मुहा॰—वाहवाही लेना या लूटना=लोगो…सम्यीची प्रशंसा । स्तुतिइडा पृथिवी । भूमिसना हमेशा । सर्वदा । नित्यगीर्ण वर्णित । कहा हुआपणाया द्यूत । जूवामनीषा बुद्धि । अकलश्लोक शब्द । ध्वनि । आवाजपरिधान किसी वस्तु से अपने शरीर को चारो ओर से छिपाना । कपड़े लपेटनाअभिवादन प्रणाम नमस्कार । वंदनाज्ञप्ति जानकारीव्युष्टि फल । नतीजा । परिणामव्यावृत्ति खंड़नवंदि दे॰'बंदी'अभिनंद प्रसन्न या आनंदित करनेवालाकंडिका श्लाघा प्रशंसा । तारीफअभिवंदन प्रणाम । नमस्कार । सलाम । बंदगीप्रतिसंधान अनुसंधान । ढूँढना । खोजनाऋक् ऋचा । वेदमंत्रयज्य यजन करने योग्यधिषणा बुद्धि । अक्लसंशब्द ललकारचर्कृति चर्चाविकत्था डींग । श्लाघापांसुचामर तंबू । बडा़ खेमाबखान वर्णन । कथनसिपास धन्यवाद । शुक्रिया । कृतज्ञताप्रकाशनसुहेला सुहावना । सुंदरअभिवंदना नमस्कार । प्रणाम
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें