🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:09:17 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

आच्छादन
ācchādana
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
आवरण के और नाम (1.3.15) अपिधान · तिरोधान · पिधान
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
आच्छादन संज्ञा पुं॰ [सं॰] [वि॰ आच्छादित, आच्छन्न] ढकना । आवरण । उ॰—धीरे धीरे हिम आच्छादन हटने लगा धरातल से । -कामायनी, पृ॰ २३ ।
२. वस्त्र । कपड़ा ।
३. छाजन । छवाई ।
४. छिपाना [को॰] ।
५. परिधान [को॰] ।
६. ठाठ । ठाठर [को॰] ।
७. लोप [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आ-च्छादन n. covering, concealing, hiding, KātyŚr.
cloth, clothes, mantle, cloak, Pāṇ.; Āp.; Mn.; MBh. &c.
a cover for a bed, R. vii, 37, 11
the wooden frame of a roof, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (132,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आच्छादनं 1 Covering, concealing, hiding. --2 A covering, sheath. --3 Cloth, clothes; भूषणाच्छादनाशनैः Y. 1. 82. --4 A mantle, cloak &c. --5 Disappearance. --6 The wooden frame of a roof.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0230-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आच्छादन न० आ + छद--णिच्--करणे ल्युट् । आवरण- साधने १ वस्त्रे भावे ल्युट् । २ आवरणे न० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0639,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आच्छादनं, क्ली, (आङ् + छद् + ल्युट् ।) वस्त्रं । इत्यमरः ॥ संपिधानं । अपवृतिमात्रं । इति मेदिनी ॥ (यथा मनुः । ३ । ५९ ॥ “तस्मादेताः सदा पूज्या भूषणाच्छादनाशनैः” ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-168-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "आच्छादन" आता है (45)
छदन आवरण । आच्छादन । ढक्कनआटोप आच्छादन । फैलावआवरण आच्छादन । ढकनानिचोल आच्छादन वस्त्र । ऊपर से शरीर ढँकने का कपड़ापिधान आच्छादन । आवरण । पर्दा । गिलाफस्थगन ढाँकना । आच्छादनउच्छादन आच्छादन । ढकनापरिच्छद कपड़ा जो किसी वस्तु को ढक या छिपा सके । आच्छादन । ढाकनेवाली वस्तु । पट…प्रावृत ओढ़ने का कपड़ा । आच्छादनछा आच्छादन । छिपानाअपवरण आच्छादन । आवरणअवतान आच्छादन । आवरणसंवार आच्छादन । ढाँकना । छिपानासंपुटक गोल डब्बा या पिटारी । आवरण । आच्छादन । ढक्कनगुंठन आच्छादन । ढक्कनतिरस् अंतर्धान, तिरस्कार, आच्छादन, तिरछापन आदि अर्थों का बोधक शब्दस्तृति ढाँकने की क्रिया । आच्छादनपरिवारण ढकने या छिपाने की क्रिया । आवरण । आच्छादनवरणक आच्छादन । आवरणसंपिधान आच्छादन । ढकना । पिधान । ढक्कनसंवेष्ट लपेटने का कपड़ा इत्यादि । बेठन । आच्छादनसंव्याय आच्छादन । वस्त्रढंकी पु † संज्ञा स्त्री॰ ढकना । आच्छादनपिहान † संज्ञा पुं॰ बरतन का ढक्कन । ढकना । ढाँकने की वस्तु । आच्छादनलिबास पहनने का कपड़ा । आच्छादन । पहनावा । पोशाकप्रचिच्छदन आवरण । आच्छादनपुट किसी वस्तु से तर करने या उसका हलका मेल करने के लिये डाला हुआ छींटा । ह…अपटी परदा । कांडपटआडंबर गंभीर शब्दअपवारण व्यवधान । रोक । बीच में प कर आघात से बचानेवाली वस्तुउल्लोच वितान । चंद्रातप । चँदोवाअश्मंतक मूँज की तरह एक घास जिससे प्राचीन काल में ब्राह्मण लोग मेखला अर्थात् कर…तिरोधान अंतर्धान । अदर्शन । गोपनसंव्यान उत्तरीय वस्त्रा । चादर । दुपट्टापरिष्टोम एक प्रकार का स्तुतियुक्त सामगानउपरोध रोक । अटकावपिधानक म्यान । कोषरूषण भूषित करना । अलंकरणअंतर्धा अपवारणपरिवेष्टन चारों ओर से घेरना या वेष्टन करनामुखबंधन मुखबंध । प्रस्तावनासंपुटका संपुटिका संज्ञा स्त्री॰फरका छप्पर जो अलग छाकर बडेर पर चढ़ाया जाता हैवाससू वस्त्र । कपड़ाछ हिंदि वर्णमाला में व्यंजनों के स्पर्श नामक भेद के अंतर्गत चवर्ग का दूस…
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬