🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:58:17 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

भयंकर
bhayaṃkara
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
भयंकर १ वि॰ [सं॰ भयङ्कर] जिसे देखने से भय लगता हो डरावना । भयानक । भीषण । बिकराल । खोफनाक । उ॰— अग्ग गयो गिरि निकट बिकट उद्यान भयकर ।—पृ॰ रा॰ ६ । ९४ ।
भयंकर २ संज्ञा पुं॰
१. एक अस्त्र का नाम ।
२. डुंडुल पक्षी ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भय—ं-कर mf(ई)n. terrible (अम् ind.), MBh.; Kāv. &c.
भय—ं-कर m. a kind of small owl, L.
a kind of falcon, L.
N. of one of the Viśve Devāḥ, MBh.
of various persons, ib.; Kathās.; Lalit.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (747,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भयंकर a. = भयकर q. v. --(रः) A kind of owl.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0809-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भयङ्कर पु० भयं करोति कृ--खच् मुम् च । १ मयजनके २ रस- भेदे ३ डुण्डुलविहगे च पुंस्त्री० स्त्रियां ङीष् । भा० व० ३५ अ० उदा० ४ विश्वदेवगणभेदे पु० भा० अनु० ९१ अ० । ५ कुमारानुचरमातृभेदे स्त्री ङीप् भा० श० ४७ अ० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4641,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भयङ्करं, त्रि, (भयं करोतीति । भय + कृ + “मेघर्त्तिभयेषु कृञः ।” ३ । २ । ४३ । इति खच् । मुम्च ।) भयजनकम् । तत्पर्य्यायः । भैरवम् २ दारुणम् ३ भीषणम् ४ भीष्मम् ५ घोरम् ६ भीमम् ७ भयानकम् ८ प्रतिभयम् ९ । इत्यमरः । १ । ७ । २० ॥ भयावहम् १० । इति हेम- चन्द्रः ॥ (यथा, मार्कण्डेयपुराणे । १४ । ८६ । “वृकैर्भयङ्करैः पृष्ठं नित्यमस्योपभुज्यते ॥”) पुं, डुण्डुलपक्षी । इति राजनिर्घण्टः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-483-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "भयंकर" आता है (43)
अघोर जो भीषण या भयंकर न हो (को॰)रौरव भयंकर । डरावना । घोरदारुण भयंकर । भीषण । घोरभयानक जिसे देखने से भय लगता हो । भीषण । भयंकर । डरावनाभयावह भयंकर । डरावना । खौफनाकभीकर भयंकर । भयावनाभंक भोपण । भयंकर । भयानकधुबे पु वि॰ प्रबल (वेग) । भयंकरभयंद पु वि॰ भयदायक । भयंकरभीखन पु वि॰ भयानक । भयंकर । डरावनाभोषक भीषण । भयंकर । डरावनाभयारा भयंकर । डरावना । भीषणभयावन पु † वि॰ डरावना । भयानक । भयंकरभैभान पु † वि॰ भयानक । भयंकरडरावना जिससे डर लगे । जिससे भय उत्पन्न हो । भयानक । भयंकरपुरहौल भयंकर । डरावनाभीतिकर भयंकर । भयावना । डरावनाभीमान् भयंकर । भयावहविकरार पु ^१ वि॰ विकराल । भयंकर । डरावनाहौलनाक डरावना । भयानक । भयंकरविहावणी † वि॰ स्त्री॰ भयावना । भयंकरभीतिकारी भयंकर । भयावना । डरावना । वना । खौफनाकभय एक प्रसिद्ध मनोविकार जो किसी आनेवाली भीषण आपत्ति अथवा होनेवाली भारी हा…कूर दयारहित । निर्दयविकट विशालउदग्र ऊँचा । उन्नतरौद्र रुद्र संबंधीप्रचंड बहुत अधिक तीव्र । तेज । बहुत तीखा । उग्र । प्रखरदरद पीड़ा । व्यथा । कष्टअलघु जो लघु न हो । बड़ा । वजनीउदेजय कंपित करनेवाला कँमानेवालारोमहर्षण रोयों का खड़ा होना जो आनंद के सहसा अनुभव से अथवा भय से होता हैविरूपक कुरूपदुर्निरीक्ष जिसे देखते न बनेदुर्निरीक्ष्य जिसे देखते न बनेकहर विपत्ति । आफत । संकट । गजबबलाइ पु ^१ संज्ञा स्त्री॰ दे॰ 'बलाय' । मुहा॰—बलाइ लेना=मंगल कामना के साथ प्…भीषम पु ^१ संज्ञा पुं॰ दे॰ 'भीष्म'भीमरा दे॰ 'भीमा' (नदी)गरेरुआ † वि॰बिकरार ‡ ^१ वि॰ ब्याकुल । विकल । बेचैनललजिह्व जीभ लपलपाता हुआहिंस्त्र हिंसा करनेवाला । खूँखार । जैसे,—हिंस्त्र पशु
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें