🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:21:10 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

समुदाय
samudāya
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
युद्ध के और नाम (2.8.106) संयत् · समिति · आजि · समित् · युध्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
समुदाय संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. समूह । ढेर ।
२. झुंड । गरोह जैसे,—विद्वानों का समुदाय ।
३. युद्ध । समर । लड़ाई ।
४. पोछे को ओर को सेता ।
५. उदय ।
६. उन्नति । तरक्की ।
७. संयोग (को॰) ।
८. शरीर के तत्वों का समाहार (को॰) ।
९. एक नक्षत्र (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सम्-उदाय m. combination, collection, multitude, mass, totality, a whole, Prāt.; Kāv.; Pañcat.
(with Buddhists) = सम्-उदय, Sarvad.
a partic. Nakṣatra, VarYogay.
war, battle, L.
the rear or reserve of an army, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1167,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
समुदायः 1 A collection, multitude &c. --2 A word of more than one syllable; see समुदाय.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1100-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
समुदायः, पुं, (सम् + उत् + अय + घञ् ।) समूहः । युद्धम् । इत्यमरः । २ । ५ । ४०; २ । ८ । १०६ ॥ पृष्ठस्थायिबलम् । इत्यजयः ॥ समुच्छ्रयः । इति मेदिनी ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-277-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "समुदाय" आता है (14)
संघ समूह । समुदाय । दल । गणविवर्त समुदाय । समुह । राशिमंडली समूह । मोष्ठी । समाज । जमाअत । समुदायमंडलिका गोष्ठी । समुदाय । समूह । श्रेणीखैल समुदाय । जमाव । जनसमूह । यौ॰—खैलखाना = कुटुंब । खानदान । वंशगिरोह समूह । समुदाय । जमात । जनसमूह । दल । गोलजमीयत योष्ठी । दल । परिषद् । जमाअत । समुदायजमैयत दल । समुदायसमुदाइ समुदाई पु संज्ञा पुं॰ समूह । समुदायसमाज समूह । संघ । गरोह । दलसमूह एक हो तरह की बहुत सी चोजों का ढेर । राशिकबील मनुष्य । आदमीठट्ट एक स्थान पर स्थित बहुत सी वस्तुओं का समूह । एक स्थान पर खड़े बहुत से ल…पलटन अँगरेजी पैदल सेना का एक विभाग जिसमें दो या अधिक कंपनियाँ अर्थात् २०० क…
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें