🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:53:35 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

चंद्रमा
caṃdramā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चन्द्र—मा f. N. of a river, MBh. vi, 337 (cf. -मसा.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (387,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
चन्द्रमा स्त्री चन्द्रेण मीयते मा--घञर्थे क । नदीभेदे । “कौशिकी मिश्रपा शोणं बाहुदामथ चन्द्रमाम्” भा० भी० ९ अ० भारतवर्ष नदीकथने ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2891,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "चंद्रमा" आता है (60)
धम चंद्रमातपस चंद्रमापपि चंद्रमामास चंद्रमाइंदु चंद्रमाचंदक चंद्रमाखिदिर चंद्रमा । हिमांशूचंदिर चंद्रमाचंद्र चंद्रमा । विशेष—समास में इस शब्द का प्रयोग बहुत अधिक होता है । जैसे,—म…सृप्र चंद्रमाचंद्रक चंद्रमाप्रहनेमि चंद्रमाखचमस चंद्रमाग्लौ चंद्रमाविकस चंद्रमाशशधर चंद्रमातमोहर चंद्रमातिजिल चंद्रमापक्षज चंद्रमाशीतकर ठंढी किरणोंवाला, चंद्रमाशीतगु चंद्रमाहासस् इंदु । चंद्रमा । सुधाकरहिमकर चंद्रमा । हिमांशुकमर शरीर का मध्य़ भाग जो पेट और पीठ के नीचे पेडू और चूतर के ऊपर होता है । श…चंद दे॰ 'चंद्र'पतस पक्षीसुम पुष्प । कुसुमहिम पाला । बर्फ । जल का बह ठोस रूप जो सरदी से जमने के कारण होता है । तुषारअब्ज जल से उत्पन्न वस्तुअमति समयखदिर खैर का पेड़ाचदिर कपूरछाया प्रकाश का अभाव जो उसकी किरणों के व्यवधान के कारण किसी स्थान पर होता है…राका पूर्णिमा की रातवाति वायुविहग पक्षी । चिड़ियासमीच जलनिधि । समुद्र । सागरसारस एक प्रकार का प्रसिद्ध सुंदर पक्षी जो एशिया, अफीका, आस्ट्रेलिया और युरो…सुवन सूर्यसृणि शत्रुकांति पति । शौहर । यौ॰—उमाकांत, गौरीकांत, लक्ष्मीकांत, इत्यादिभासंत दीप्त । प्रकाशमानविबुध पंडित । बुद्धिमान्विरोक चमक । दीप्तिअभिरूप शिवअशत्रु बिना शत्रुवालाआत्रेय अत्रि के गोत्रवालाभरण्यु ईश्वरमनसिशय कामदेवस्नेहु रोग । व्याधि । बीमारीजुहूराण वक्र बनानेवाला । वक्रतापूर्वक कार्य करनेवालाजैवातृक कपूरप्रालेय हिम । तुषारवर्णिका कठिनी । खड़ियापपी † ^१ संज्ञा पुं॰ दे॰ 'पपीहा'सृप हरिवंश में वर्णित एक असुरद्विज अंडज प्राणीविहंग पक्षी । चिड़ियासितकर भीमसेनी कपूरस्थूम दीप्ति । प्रकाश
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें